Przejdź do głównej zawartości

Komentarz do bioetycznego dokumentu Konferencji Episkopatu

Kilka dni temu Konferencja Episkopatu Polski wydała nowy dokument pt. "O wyzwaniach bioetycznych, przed którymi stoi współczesny człowiek". Nie zgadzam się z większością zawartych w nim tez z powodów fundamentalnych. Wizja człowieka i świata opisana w tym dokumencie jest mi obca, dużą jej część uważam za szkodliwą społecznie.

Niezależnie jednak od tych zasadniczych różnic, dokument zawiera sporo błędów i przeinaczeń. Stowarzyszenie na Rzecz Leczenia Niepłodności i Wspierania Adopcji Nasz Bocian zestawiło sprawozdania polskich ośrodków leczenia niepłodności. Wedle tych sprawozdań nie dokonano ani jednego zabiegu "selektywnej aborcji" którą straszą w dokumencie biskupi.

Ja chciałbym wskazać dwa inne poważne błędy:

1. Z punktu widzenia dzisiejszej wizji medycyny, współczesnych definicji zdrowia i choroby zawarte w dokumencie twierdzenie, jakoby IVF nie było formą leczenia jest błędne ("Procedura ta, znana w hodowli roślin i zwierząt, została wprowadzona do medycyny i nie jest w istocie procedurą leczniczą"). IVF jest formą leczenia w takim samym stopniu jak formą leczenia jest przepisanie szkieł korekcyjnych. W przyszłości napiszę nieco więcej o kwestiach teoretycznych, m.in. o krytyce zaproponowanego przez Boorsa pojęcia normy, o propozycji Nordenfelta i Venkatapuram. Dziś tylko definicja zdrowia WHO:  "zdrowie jest stanem pełnego fizycznego, psychicznego i społecznego dobrostanu (well-being) a nie wyłącznie całkowitym brakiem choroby czy kalectwa". W tym sensie IVF jest oczywiście procedurą leczniczą.

2. Przede wszystkim nie rozumiem jednak jak w dokumencie dotyczącym "wyzwań bioetycznych" można popełnić błąd, zupełnie elementarny dla tej dyscypliny. Mam na myśli zdanie: "Metoda in vitro jest kolejnym eksperymentowaniem na człowieku".


Jednoznaczne odróżnienie terapii i eksperymentu (naukowego badania biomedycznego) jest jednym z fundamentalnych dokonań bioetyki. Oficjalnie zastosowano je po raz pierwszy w 1979 r. w legendarnym amerykańskim dokumencie The Belmont Report. Dziś to rozróżnienie jest podstawą wszystkich standardów międzynarodowych (więcej na ten temat można znaleźć we współredagowanej przez mnie książce "Badania naukowe z udziałem ludzi w biomedycynie. Standardy międzynarodowe".) i całej etyki badań biomedycznych w ogóle.  Prawo polskie nie jest tutaj, na szczęście, żadnym wyjątkiem.


Jeżeli jakaś procedura medyczna pozostaje w fazie eksperymentu, nie jest wówczas powszechnie dostępna. Udział w niej jest silnie regulowany, przede wszystkim ze względu na bezpieczeństwo uczestników badania. Dopiero kiedy fazy testów zostaną zakończone, a wyniki będą pozytywne,  wówczas dopuszcza się jej powszechne użycie. Staje się wówczas np. nową terapią. Tak jest właśnie z IVF, w wyniku której urodziło się już około 3,5 mln ludzi, a jeden z jej twórców otrzymał Nagrodę Nobla.

Można spierać się co do IVF, na pewno jednak nie jest to "kolejne eksperymentowanie na człowieku". Chyba, że każdą inną procedurę medyczną zaczniemy określać w ten sam sposób.






Popularne posty z tego bloga

Klonowanie człowieka

W czasopiśmie Cell zespół naukowców pracujący pod kierownictwem Masahito Tachibany ogłosił, że udało się dokonać transferu jądra ludzkiej komórki somatycznej do ludzkiej komórki jajowej, a następnie uzyskać z utworzonego tą drogą ludzkiego zarodka pluriptencjalne komórki macierzyste [1]. Media ogłosiły przełom w medycynie, zwolennicy apokalipsy wieszczą nadejście Nowego wspaniałego świata…
Jak się klonuje ludzi? Czym jest klonowanie? Klonować znaczy tyle co kopiować. Gdy mówimy o klonowaniu/kopiowaniu człowieka nie mamy jednak na myśli powielania całych ludzkich jednostek. W klonowaniu chodzi o powielanie ludzkiego kodu genetycznego (DNA). Genetyczne kopie to w przyrodzie nic niezwykłego. Bliźniacy jednojajowi to właśnie genetyczne klony – czyli osobniki posiadające dokładnie taką samą sekwencję nukleotyd w swoim DNA. Kolejność nukleotyd w DNA koduje wszystkie wrodzone cechy danego organizmu. Dlatego też bliźniaków jednojajowych żyjących w podobnym środowisku trudno jest odróżnić na p…

Poszukujemy stypendystki/stypendystki do współpracy w projekcie badawczym

Poszukuję stypendysty/stypendystki, najchętniej z ostatniego roku studiów magisterskich lub absolwenta/absolwentkę, którzy dołączą do mojego zespołu badawczego finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Projekt pt. „Etyka badań biomedycznych z udziałem dzieci. Ryzyko, korzyści i prawa uczestników” dotyczy przede wszystkim etycznych zagadnień związanych z rozwojem leku w onkologii pediatrycznej. Główną metodą są przeglądy systematyczne i metaanalizy. 
Praca od czerwca-sierpnia 2017 (do ustalenia), wysokie stypendium przez 44 miesiące. 
Szczegółowe informacje znajdują się na stronie Narodowego Centrum Nauki pod tym linkiem. Na zgłoszenia czekamy do 23.01.2017. Informacje na temat zespołu można znaleźć na stronie remedy.edu.pl

Sprawiedliwość, efektywność i metodologia w badaniach klinicznych

Na stronie internetowej Interdyscyplinarnego Centrum Etyki UJ został zamieszczony tekst mojego autorstwa pt. „Sprawiedliwość, efektywność i metodologia w badaniach klinicznych".

Tekst ten został zamówiony jako przegląd problematyki. Dotyczy on przede wszystkim rozwiązań metodologicznych, które umożliwiają sprawiedliwe traktowanie uczestników badań klinicznych przy jednoczesnym zapewnieniu wiarygodnych rezultatów takich badań (m.in. adaptacyjnych badań randomizowanych).