Bioetyka

Pierwsza wersja Deklaracji Helsińskiej powstała w 1964 roku. Od tego czasu uaktualniano ją już dziewięć razy. Regularne zmiany wprowadzane do dokumentu uznawane są za jedną z jej zalet. Dzięki nim ten najważniejszy międzynarodowy zbiór standardów dotyczących badań biomedycznych nie pozostaje bowiem w tyle za dynamicznie rozwijającą się biomedycyną. Kolejne zmiany biorą przy tym pod uwagę nowe argumenty wypracowane przez etyków medycznych i innych specjalistów. Najnowsza wersja została ogłoszona w październiku 2013 roku w czasie Zgromadzenia Ogólnego the World Medical Association w Fortalezie. Konsultacje poprzedzające ogłoszenie niniejszej wersji trwały dwa lata. Nowa wersja Deklaracji Helsińskiej nie przynosi rewolucyjnych zmian. Do istotniejszych z nich należą: 1. Zmiana i uporządkowanie nazwy rozdziałów DoH. 2. Niewielkie zmiany dotyczące kategorii osób szczególnie podatnych na wykorzystanie ( vulnerability ). 3. Zmiana dotycząca rekompensaty. To nowy, w stosunku do dotych...

W czasopiśmie Cell zespół naukowców pracujący pod kierownictwem Masahito Tachibany ogłosił, że udało się dokonać transferu jądra ludzkiej komórki somatycznej do ludzkiej komórki jajowej, a następnie uzyskać z utworzonego tą drogą ludzkiego zarodka pluriptencjalne komórki macierzyste [1]. Media ogłosiły przełom w medycynie, zwolennicy apokalipsy wieszczą nadejście Nowego wspaniałego świata… Jak się klonuje ludzi? Czym jest klonowanie? Klonować znaczy tyle co kopiować. Gdy mówimy o klonowaniu/kopiowaniu człowieka nie mamy jednak na myśli powielania całych ludzkich jednostek. W klonowaniu chodzi o powielanie ludzkiego kodu genetycznego (DNA). Genetyczne kopie to w przyrodzie nic niezwykłego. Bliźniacy jednojajowi to właśnie genetyczne klony – czyli osobniki posiadające dokładnie taką samą sekwencję nukleotyd w swoim DNA. Kolejność nukleotyd w DNA koduje wszystkie wrodzone cechy danego organizmu. Dlatego też bliźniaków jednojajowych żyjących w podobnym środowisku trudno jest odróżnić n...

Kilka dni temu Konferencja Episkopatu Polski wydała nowy dokument pt. " O wyzwaniach bioetycznych, przed którymi stoi współczesny człowiek ". Nie zgadzam się z większością zawartych w nim tez z powodów fundamentalnych. Wizja człowieka i świata opisana w tym dokumencie jest mi obca, dużą jej część uważam za szkodliwą społecznie. Niezależnie jednak od tych zasadniczych różnic, dokument zawiera sporo błędów i przeinaczeń. Stowarzyszenie na Rzecz Leczenia Niepłodności i Wspierania Adopcji Nasz Bocian zestawiło sprawozdania polskich ośrodków leczenia niepłodności. Wedle tych sprawozdań nie dokonano ani jednego zabiegu "selektywnej aborcji" którą straszą w dokumencie biskupi. Ja chciałbym wskazać dwa inne poważne błędy: 1. Z punktu widzenia dzisiejszej wizji medycyny, współczesnych definicji zdrowia i choroby zawarte w dokumencie twierdzenie, jakoby IVF nie było formą leczenia jest błędne ("Procedura ta, znana w hodowli roślin i zwierząt, została wprowadzona do...

Z przyjemnością informuję, że w czasopiśmie "Science and Engineering Ethics" wydawanym przez Springer właśnie ukazał się mój artykuł pt. Failures in Clinical Trials in the European Union: Lessons from the Polish Experience . (DOI 10.1007/s11948-012-9400-9) W artykule analizuję wyniki  raportów NIK dotyczących m.in. nadzoru nad prowadzeniem badań klinicznych w Polsce. Zastanawiam się także które z nadużyć przedstawionych przez NIK są wynikiem zwykłego łamania prawa, które zaś mogą mieć głębsze, strukturalne przyczyny. Ten polski kazus jest punktem wyjścia do analizy skuteczności wdrażania dyrektyw unijnych. Wykorzystuję go także do zestawienia z podobnymi badaniami prowadzonymi w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Niektóre tezy artykułu były prezentowane i przedyskutowane w 2011 r. na konferencji organizowanej przez the European Society for Philosophy and Healthcare w Zurichu. Praca nad ostateczną wersją artykułu była wspierana przez Narodowe Centrum Nauki (gr...

Kilka dni po konferze w Rotterdamie pojechałem do Pragi na Fogarty International Center Network Meeting in Prague. Organizatorzy świetnego programu , dotyczącego etyki badań biomedycznych, w którym brałem udział jakiś czas temu, zaprosili wszystkich absolwentów, z kilku roczników na spotkanie podsumowujące. Przez 7 lat Union Graduate College i Mount Sinai School of Medicine we współpracy z Uniwersytetem w Wilnie organizowała dwuletnie studia podyplomowe dla ludzi z Europy Środkowej i Wschodniej. Całość sponsorowała the Fogarty International Center , jedna z organizacji tworzących National Institutes of Health. Każdy uczestnik programu ma m.in. za zadanie wykonanie "practicum project", w moim przypadku, była to książka "Badania naukowe z udziałem ludzi w biomedycynie. Standardy międzynarodowe" , którą zredagowałem z Joanną Różyńską. Kiedy zjechało się kilkadziesiąt osób z całego regionu i przedstawiło to, co udało im się do tej pory zrobić w dziedzinie etyki bada...

Z przyjemnością informuję, że wydawnictwie Wolters Kluwer Polska ukazała się właśnie książka pod redakcją Joanny Różyńskiej i moją "Badania naukowe z udziałem ludzi w biomedycynie. Standardy międzynarodowe". Książka zawiera 12 tekstów omawiających główne zagadnienia etyki badań biomedycznych oraz tłumaczenia dokumentów międzynarodowych z tego zakresu. Część dokumentów nigdy wcześniej nie była publikowana w języku polskim. Więcej informacji można znaleźć na stronie Wolters Kluwer . Fragment książki dostępny jest tutaj . Spis treści Część 1 Standardy prowadzenia badań biomedycznych z udziałem ludzi Rozdział 1. Początki i rozwój etyki badań naukowych w biomedycynie (Zbigniew Szawarski) Rozdział 2. Rozwój międzynarodowych regulacji dotyczących badań biomedycznych. z udziałem człowieka (Agata Wnukiewicz-Kozłowska) Rozdział 3. Etyka lekarza a etyka badacza (Marcin Waligóra) Rozdział 4. Ocena ryzyka i korzyści badania biomedycznego (Joanna Różyńska) Rozdział 5. Zgoda na ...

Właśnie ukazał się trzeci już tom świetnej "Antologii bioetyki", redagowanej przez prof. Włodzimierza Galewicza, tym razem ze szczególnie interesującej mnie dziedziny, jaką jest etyka biomedycznych badań naukowych z udziałem ludzi. Zdaje się, że żaden z przetłumaczonych tekstów nie był jeszcze publikowany w języku polskim. Po raz pierwszy udostępniono także polską wersję słynnego amerykańskiego Belmont Report. Osobiście brakuje mi kilku klasycznych tekstów z prezentowanej dziedziny (np. dotyczących zasady równowagi klinicznej m.in. Equipoise and the Ethics of Clinical Research Freedmana, a także słynnego What makes clinical research ethical? Emanuela i Wendlera). Mimo wszystko to must-have członków komisji bioetycznych, badaczy i osób związanych z prowadzeniem tego typu badań. Pełen spis treści można odnaleźć na stronach wydawnictwa Universitas .