Przejdź do głównej zawartości

Komisje bioetyczne w Polsce



Komisje bioetyczne (Regional Ethics Committee, REC) są najważniejszymi instytucjami kontrolującymi i akceptującymi projekty badań klinicznych. Mają za zadanie dbać o wieloaspektową ochronę uczestników tych eksperymentów. Większość badań klinicznych tworzonych jest na zlecenie i ze środków firm zewnętrznych (np. koncernów farmaceutycznych). Prawo i komisje bioetyczne stanowią rodzaj bufora bezpieczeństwa przy przeprowadzaniu tego rodzaju badań. Od jakości ich działania zależy także bezpieczeństwo przyszłych konsumentów farmaceutyków.

Wedle rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 maja 1999, komisje bioetyczne w Polsce powoływane są przy okręgowej izbie lekarskiej, wyższej uczelni medycznej lub wyższej uczelni z wydziałem medycznym oraz przy medycznej jednostce badawczo-rozwojowej. W naszym kraju istnieje ok 52 komisji. W jej skład wchodzą lekarze specjaliści oraz po jednym przedstawicielu innego zawodu, w szczególności: duchowny, filozof, prawnik, farmaceuta, pielęgniarka. Z dość tajemniczych względów przedstawiciele ci muszą mieć co najmniej dziesięcioletni staż pracy w zawodzie (lekarze zaś nie muszą). Osoby nie będące lakarzami nie mogą jednocześnie być pracownikami podmiotu powołującego komisję (lekarz zaś mogą). Liczba członków komisji liczy od 11 do 15 osób. Przewodniczącym komisji może być wyłącznie lekarz.

Jak wygląda praca komisji, gdy ma ona wydać opinię na temat projektu badania złożonego np. przez przełożonego kilku jej członków - lekarzy? Albo opinię na temat projektu badania złożonego przez kolegów z tej samej instytucji? Wydaje się, że w tym przypadku polska regulacja sprzyja niestety potencjalnym konfliktom interesów.
Raport NIK nie mówi nic na ten temat, ale wspomina podobną sytuację: lekarz zasiadał w komisji, która rozstrzygała przetarg na dostawę leków przez firmę, która sponsorowała jednocześnie badania prowadzone przez tego lekarza.

Warto dodać, że na tle regulacji innych państw Europy Środkowej i Wschodniej, polskie rozporządzenia mimo wszystko nie wypada źle.

(Rys. oczywiście Marek Raczkowski)

Popularne posty z tego bloga

Klonowanie człowieka

W czasopiśmie Cell zespół naukowców pracujący pod kierownictwem Masahito Tachibany ogłosił, że udało się dokonać transferu jądra ludzkiej komórki somatycznej do ludzkiej komórki jajowej, a następnie uzyskać z utworzonego tą drogą ludzkiego zarodka pluriptencjalne komórki macierzyste [1]. Media ogłosiły przełom w medycynie, zwolennicy apokalipsy wieszczą nadejście Nowego wspaniałego świata…
Jak się klonuje ludzi? Czym jest klonowanie? Klonować znaczy tyle co kopiować. Gdy mówimy o klonowaniu/kopiowaniu człowieka nie mamy jednak na myśli powielania całych ludzkich jednostek. W klonowaniu chodzi o powielanie ludzkiego kodu genetycznego (DNA). Genetyczne kopie to w przyrodzie nic niezwykłego. Bliźniacy jednojajowi to właśnie genetyczne klony – czyli osobniki posiadające dokładnie taką samą sekwencję nukleotyd w swoim DNA. Kolejność nukleotyd w DNA koduje wszystkie wrodzone cechy danego organizmu. Dlatego też bliźniaków jednojajowych żyjących w podobnym środowisku trudno jest odróżnić na p…

Poszukujemy stypendystki/stypendystki do współpracy w projekcie badawczym

Poszukuję stypendysty/stypendystki, najchętniej z ostatniego roku studiów magisterskich lub absolwenta/absolwentkę, którzy dołączą do mojego zespołu badawczego finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Projekt pt. „Etyka badań biomedycznych z udziałem dzieci. Ryzyko, korzyści i prawa uczestników” dotyczy przede wszystkim etycznych zagadnień związanych z rozwojem leku w onkologii pediatrycznej. Główną metodą są przeglądy systematyczne i metaanalizy. 
Praca od czerwca-sierpnia 2017 (do ustalenia), wysokie stypendium przez 44 miesiące. 
Szczegółowe informacje znajdują się na stronie Narodowego Centrum Nauki pod tym linkiem. Na zgłoszenia czekamy do 23.01.2017. Informacje na temat zespołu można znaleźć na stronie remedy.edu.pl

Sprawiedliwość, efektywność i metodologia w badaniach klinicznych

Na stronie internetowej Interdyscyplinarnego Centrum Etyki UJ został zamieszczony tekst mojego autorstwa pt. „Sprawiedliwość, efektywność i metodologia w badaniach klinicznych".

Tekst ten został zamówiony jako przegląd problematyki. Dotyczy on przede wszystkim rozwiązań metodologicznych, które umożliwiają sprawiedliwe traktowanie uczestników badań klinicznych przy jednoczesnym zapewnieniu wiarygodnych rezultatów takich badań (m.in. adaptacyjnych badań randomizowanych).